Bir araştırmanın başlığı dikkat çekici olabilir; ancak neyin ölçüldüğünü anlamak için özet ve yöntem bölümünü birlikte okumak gerekir.
Araştırma sorusunu bulun
Çalışma hangi soruya yanıt arıyor? Amaç ile sonuç cümlesinin aynı kapsamda olup olmadığını kontrol edin.
Bu adımı bir günlük yaşam senaryosuna uygulayalım: bir araştırmanın çarpıcı başlığı. İşlemden önce örneklem, yöntem, sınırlılık ve sonuç bölümünü birlikte okumak için nasıl gözlem yapacağınızı belirleyin. Sonuç iyi görünse bile bunun kalıcı olup olmadığını anlamak için aynı koşulda tekrar bakın. Ölçümün birimini ve ölçeğini okuma bu noktada pratik bir kontrol işlevi görür. Özellikle özetten kesin uygulama sonucu çıkarmak gibi kestirme kararlar ilk anda zaman kazandırsa da yanlış sonuca götürebilir. Bu başlıkta ilk adımın uygulanabilir olması için işi küçük tutun. Araştırma sorusunu bulun aşamasını tamamladıktan sonra neyin işe yaradığını bir cümleyle açıklayabilmelisiniz.
Katılımcıları inceleyin
Araştırmanın kimlerle veya hangi örneklerle yapıldığını okuyun. Dar bir örneklemden herkes için sonuç çıkarmak uygun olmayabilir.
Her önerinin bir kullanım alanı ve sınırı vardır. Bir araştırmanın çarpıcı başlığı söz konusu olduğunda uygulamanın kimleri etkilediğini, hangi veriye ihtiyaç duyulduğunu ve geri dönüşün mümkün olup olmadığını değerlendirin. Örneklem, yöntem, sınırlılık ve sonuç bölümünü birlikte okumak ölçümü faydalı olsa bile tek başına bütün resmi anlatmayabilir. Bu nedenle örneklem ile genel nüfusu ayırma açısından ikinci bir kontrol yapmak yerinde olur. Bir başkasının önerisiyle hareket ediyorsanız önerinin hangi koşullarda denendiğini sorun. Katılımcıları inceleyin her durumda aynı önceliğe sahip olmayabilir.
Ölçüm yöntemini anlayın
Kullanılan test, anket veya cihaz neyi ölçüyor? Ölçümün sınırları sonuçların nasıl yorumlanacağını etkiler.
Uygulamadan sonra “tamamlandı” demek yerine neyin değiştiğini açıklayın. Bir araştırmanın çarpıcı başlığı örneğinde ilk günkü gözlemle sonraki gözlemi aynı sorular üzerinden karşılaştırın. Örneklem, yöntem, sınırlılık ve sonuç bölümünü birlikte okumak bu karşılaştırmada işe yarayabilir; ancak veriyi bağlamından koparmayın. Belirsizlik ve hata payını dikkate alma başlığı altında hâlâ eksik kalan nokta varsa sonraki adımı ona göre seçin. Beklenen sonuç çıkmadıysa özetten kesin uygulama sonucu çıkarmak gibi yaygın yanılgılara dönüp bakın; belki sorun yöntemde değil başlangıç varsayımındadır.
Sonuçla yorumu ayırın
Bulgular bölümündeki sayılar ile tartışma bölümündeki açıklamalar farklıdır. Yazarların olası nedenleri kesin kanıt gibi sunulmayabilir.
Önce gözlemi, yorumu ve varsayımı birbirinden ayırmak gerekir. Bir araştırmanın çarpıcı başlığı örneğinde tek bir işarete bakarak karar vermek kolaydır; oysa örneklem, yöntem, sınırlılık ve sonuç bölümünü birlikte okumak daha sağlam bir başlangıç sunar. Önemli olan birkaç gün sonra aynı koşula dönüldüğünde karşılaştırılabilir olmasıdır. Başka açıklamaları karşılaştırma yaklaşımı, kararı yalnızca ilk izlenime bırakmamayı sağlar. Sonuç beklendiği gibi değilse eski ayara veya önceki uygulamaya dönebilmek için başlangıç koşullarını saklayın. Özetten kesin uygulama sonucu çıkarmak bu aşamada özellikle kaçınılması gereken hatadır.
Çıkar çatışmasına bakın
Finansman ve çıkar çatışması açıklamalarını okuyun. Bu bilgiler tek başına araştırmayı geçersiz kılmaz ama değerlendirme bağlamı sağlar.
Son değerlendirmeyi yalnız ilk günkü hisse dayandırmayın. Çıkar çatışmasına bakın için uygun bir zaman sonra tekrar gözlem yapın.
Hızlı kontrol listesi
- Araştırma sorusunu bulun: Çalışma hangi soruya yanıt arıyor? Amaç ile sonuç cümlesinin aynı kapsamda olup olmadığını kontrol edin.
- Katılımcıları inceleyin: Araştırmanın kimlerle veya hangi örneklerle yapıldığını okuyun.
- Ölçüm yöntemini anlayın: Kullanılan test, anket veya cihaz neyi ölçüyor? Ölçümün sınırları sonuçların nasıl yorumlanacağını etkiler.
- Sonuçla yorumu ayırın: Bulgular bölümündeki sayılar ile tartışma bölümündeki açıklamalar farklıdır.
- Çıkar çatışmasına bakın: Finansman ve çıkar çatışması açıklamalarını okuyun.
Yorumlar